Dlaczego powinnam/powinienem leczyć się ortodontycznie?
Celem leczenia ortodontycznego jest poprawienie zgryzu i estetycznego wyglądu
zębów osiągnięcie ładnego uśmiechu i harmonijnych rysów twarzy. Polepszone samopoczucie
i zwiększona pewność siebie jest często zauważalnym wspaniałym efektem ubocznym!
Ładniejsze uszeregowanie zębów ułatwia higienę, zmniejsza narażenie zębów na próchnicę a nawet poprawia funkcjonalność zgryzu przez co zmniejsza napięcie mięsni i stawów. Prawidłowy zgryz jest najlepszym zabezpieczeniem przed kamieniem nazębnym a co za tym idzie w przyszłości przed chorobami przyzębia (paradontozą). Prawidłowo ustawione zęby mogą poprawić także wymowę.
Możemy powiedzieć że dzięki leczeniu ortodontycznemu możemy mieć zdrowy i piękny uśmiech!
Co to jest ortodoncja?
Jest to część stomatologii związana z diagnostyką, leczeniem i zapobieganiem nieregularności położenia zębów, zgryzu i rysów twarzy.
Dziedzina ta zajmuje się więc leczeniem:
- Zgryzów otwartych (tzn. gdy między zębami górnymi a dolnymi możemy dostrzec prześwit czyli zęby górne nie kontaktują się z zębami dolnymi)
- Zgryzów głębokich (tzn. gdy między zębami górne zakrywają zęby dolne powyżej normy np. W odcinku przednim prawidłowo zęby górne powinny zakrywać zęby dolne od 1/3 do 2/3 ich wysokości)
- Tyłozgryzów (tzn. gdy zęby górne są znacząco przed zębami dolnymi lub kontakt pierwszego zęba trzonowego górnego przesunięty jest doprzednio prawidłowo pierwszy guzek szóstki górne powinien dotykać pośrodku szóstki dolnej w ten sposób szóstka dolna kontaktuje się w prawidłowym zgryzie z szóstką i siódemką dolną powstaje więc tzw. triada-która występuje w całym zgryzie jedynka górna kontaktuje z jedynką i dwójką dolną a np. Trójka górna kontaktuje z trójką i czwórką dolną. Prawidłowo dotyczy to wszystkich zębów po obu stronach"2 górna - 2,3 dolna , 5 górna - 5,6 dolna" przesunięcie triady np. trójka górna - czwórka i piątka dolna lub jedynka i dwójka dolna oraz trójka górna i trójka dolna świadczy o wadzie zgryzu czasem po leczeniu zachowuje się nieprawidłowe triady zwłaszcza szóstka górna szóstka i piątka dolna)
- Przodozgryzy (tzn. zęby przednie dolne przed zębami górnymi lub kontakt pierwszego zęba trzonowego górnego przesunięty jest dotylnie)
- Zgryzy krzyżowe (tzn. gdy którykolwiek z zębów dolnych jest położony na zewnątrz w stosunku do zębów górnych prawidłowo wszystkie zęby górne powinny być na zewnątrz dolnych )
- Stłoczenia (tzn. gdy z powodu braku miejsca zęby są obrócone lub położone na zewnątrz lub do wewnątrz w stosunku do innych zębów)
- Zęby odseparowane (tzn. gdy z powodu nadmiaru miejsca zęby są tak położone że nie kontaktują ze sobą a między nimi znajdują się widoczne "szpary")
- Zęby nadliczbowe
- Braki zębowe (braki zawiązków lub po ekstrakcjach zębów - przerwa między zębami po usunięciu zęba lub wskutek jego braku powoduje przemieszczenie się zębów sąsiednich w szczęce i żuchwie co powoduje nieprawidłowości w zgryzie)
- Rozszczepy podniebienia
- Zaburzeń w rozwoju szczęki lub żuchwy
- Szeregu patologii związanych ze stawem skroniowo żuchwowym
Jeśli obserwujesz u siebie lub u swojego dziecka chociaż jeden z tych objawów powinieneś zgłosić się na konsultacje ortodontyczną
Kto może leczyć się ortodontycznie?
Leczenie ortodontyczne jest możliwe praktycznie prawie u każdego. Nie ważne czy masz 5 czy
55 lat jeśli masz zęby leczenie ortodontyczne jest zawsze zmianą na lepsze! Z reguły około
30% pacjentów ma powyżej 20 lat! Biologiczny mechanizm ruchu zęba jest taki sam u dziecka
jak i dorosłego. Zdrowie zębów, dziąseł jak i stan kości w której osadzone są zęby są
najważniejszym czynnikiem decydującym o możliwościach poprawy uśmiechu i zdrowia zębów.
Ponieważ u dorosłych jest zakończony etap wzrostu kości twarzy w niektórych przypadkach
leczenie jest bardziej skomplikowane, u dzieci dodatkowe techniki umożliwiają kierowanie
ruchami zębów jak i wzrostem żuchwy i szczęki. Wielu dorosłych nie decyduje się na konsultcje
ortodontyczną sądząc że ich leczenie jest niemożliwe, kosztowne, długotrwałe lub uciążliwe.
Nie zawsze jest to prawda z nowoczesną technologią często można osiągnąć to co kiedyś niemożliwe, skrócić czas leczenia, zmniejszyć dyskomfort oraz za niższą niż w przeszłości cenę - dzięki czemu możecie mieć państwo proste zęby i ładny uśmiech szybciej i łatwiej niż kiedykolwiek!
Kiedy zacząć leczenie ortodontyczne?
Jest to jedno z najczęstszych pytań. Najprostsza odpowiedź to "tak wcześnie jak tylko się da niezależnie od wieku" Chociaż jest to zdanie prawdziwe w większość przypadków nie wymaga aktywnego leczenia do pełnego wyrżnięcia pierwszych siekaczy górnych około 7 i 8 roku życia. Bywa tak, że leczenie nie jest konieczne aż do zastąpienia zębów mlecznych przez zęby stałe. Uważa się, że czas wymiany uzębienia jest najlepszym okresem do ortodontycznego leczenia. W przypadku niektórych pacjentów gdy pacjent zgłosi się do lekarza po wymianie zębów mlecznych na zęby stałe może to dla niego oznaczać gorszy końcowy wynik leczenia, większe koszty, dłuższe i bardziej kompleksowe leczenie oraz większe prawdopodobieństwo ekstrakcji zdrowych zębów stałych.
Różne wady i różni pacjenci wymagają indywidualnego leczenia, często ten sam problem można rozwiązać na kilka sposobów. Opcji leczenia pacjent nie może poznać dokąd lekarz nie określi planu leczenia co może wymagać wykonania zdjęć rtg i kilku wizyt.
Wiele wad zgryzu jest związanych z nawykami z dzieciństwa jak ssanie palca, wargi, pchanie języka itp. Jeśli udaje się wyeliminować nawyk przed ukończeniem pierwszej klasy szkoły podstawowej często obserwuje się spontaniczną korektę zgryzu. Jeśli wada nie cofnie się po tym czasie zwykle pozostanie na zawsze bez leczenia ortodontycznego. Dlatego ważne jest aby wcześnie zwalczać nawyki przed rozpoczęciem nauki w szkole. Wiele problemów ortodontycznych jest związanych z niedorozwojem szerokości szczęki w stosunku do żuchwy. To bywa związane ( choć nie zawsze) ze zwiększoną częstością zapaleń, infekcji, alergii lub niedrożnością górnych dróg oddechowych lub ucha środkowego. Ci pacjenci często oddychają przez usta w nocy a także w dzień ponieważ nie mogą oddychać przez nos. Podczas tego język musi leżeć na dnie jamy ustnej.
W tej pozycji język u dzieci oddychających przez nos nie może wpływać na wzrost szczęki poprzez jej rozpychanie. Może natomiast pobudzać rozrost żuchwy lub wychylać zęby w żuchwie co pogarsza już i tak Złą relacje szczęki do żuchwy związaną z niedorozwojem szczęki na szerokość.
Efektem tego jest złe i nieładne ustawienie zębów w złym zgryzie jeśli stawy są w fizjologicznym położeniu. Z powodu dostosowania się mięśni policzków do wąskiej szczęki napięcie mięśniowe uniemożliwia lepsze ustawienie się zębów. Wynikiem tego jest niestety pogarszanie się wady wraz ze wzrostem pacjenta. Jeśli pozostawi się tego typu wady nie leczone do 10 roku życia i dłużej zwiększa się szanse, że wpełni satysfakcjonujących wyników leczenia nie da się osiągnąć.
Z drugiej strony przed 10 rokiem życia leczenie tych pacjentów może być łatwiejsze i bardziej efektywne. Ponieważ niedorozwój szerokości szczęki w stosunku do żuchwy może być związany z niedrożnością górnych dróg oddechowych często młody pacjent jest wysyłany przez stomatologa na konsultacje laryngologiczną aby zapobiec nawracających infekcji górnych dróg oddechowych oraz przerostowi migdałków.
Co wiąże się z leczeniem ortodontycznym?
W leczeniu ortodontycznym najważniejsze jest zadowolenie pacjenta.
Aby osiągnąć taki efekt pacjent musi całkowicie i dokładnie przestrzegać instrukcji lekarza.
Pacjent musi nosić, zakładać i zdejmować aparat zgodnie z instrukcją, to samo dotyczy
wszystkich gumek elastycznych i części ruchomych w aparatach stałych, rozkręcać śruby
zgodnie z wskazaniami, dotyczy to samo wszystkich typów retencji po leczeniu ortodontycznym,
ściśle przestrzegać higieny Zębów jak i aparatów. W przypadku aparatów stałych pacjent
zobowiązany jest unikania twardych, oblepiających jak i "gumopodobnych" pokarmów.
Pierwszy etap leczenia to planowanie leczenia. Jak wspomniano wcześniej różne wady i różni pacjenci wymagają indywidualnego leczenia, lecz często ten sam problem można rozwiązać na kilka sposobów. Pacjent dowiaduje się jaki aparat lub aparaty będzie nosił w trakcie leczenia, które (jeśli jest taka potrzeba) zęby muszą zostać usunięte, jaki będzie spodziewany efekt końcowy oraz o sposobie retencji wyniku leczenia.
Jak długo trwa leczenie ortodontyczne?
Chociaż każdy przypadek jest inny aparaty stałe nosi się zwykle od 1 do 3 lat, aparaty zdejmowalne często są noszone dużo dłużej a nierzadko bywa, że pacjent po leczeniu aparatem zdejmowalnym leczony jest później aparatami stałymi. Czas leczenia jak i aparaty użyte w jego trakcie zależą od ciężkości wady jak i od stopnia współpracy z pacjentem. Pacjenci prawidłowo myjący zęby, omijający lepkie i twarde pokarmy, którzy noszą, zdejmują i zakładają właściwie gumki elastyczne, (headger) łuki twarzowe i maski twarzowe i regularnie zgłaszający się na wizyty kontrolne kończą leczenie "o czasie" i z dobrym rezultatem.
Po leczeniu (głównie aparatami stałymi) większość pacjentów nosi aparat retencyjny dla utrzymania wyniku. Lekarz ocenia jak długo musi być noszony. W trakcie retencji pacjent zgłasza się na wizyty kontrolne aby lekarz mógł ocenić czy zęby są w prawidłowej pozycji.