Menu

Kliniki - Prima-Dent

Grójecka 77, Ochota
02-094 Warszawa,
tel.: +48 22 822 28 89,
tel.: +48 22 3 500 500
Króżańska 20, Mokotów
02-578 Warszawa,
tel.: +48 22 849 99 92
tel.: +48 22 849 53 67
Targowa 33a, Praga
03-728 Warszawa,
tel.: +48 22 618 93 60
tel.: +48 22 618 95 60

Ortodoncja

Dlaczego powinnam/powinienem leczyć się ortodontycznie?

Podstawą motywacji dla pacjentów rozpoczynających leczenie u ortodonty są względy estetyczne. Celem leczenia ortodontycznego jest poprawienie zgryzu, osiągnięcie estetycznego wyglądu zębów, ładnego uśmiechu i harmonijnych rysów twarzy. Polepszone samopoczucie i zwiększona pewność siebie jest często zauważalnym wspaniałym efektem ubocznym! Prawidłowe uszeregowanie zębów ułatwia higienę, zmniejsza narażenie zębów na próchnicę, a nawet poprawia funkcjonalność zgryzu, przez co zmniejsza napięcie mięśni i poprawia czynność stawów. Ortodoncja zapewnia prawidłowy zgryz, który jest najlepszym zabezpieczeniem przed kamieniem nazębnym, a co za tym idzie w przyszłości przed chorobami przyzębia (paradontozą). Prawidłowo ustawione zęby mogą poprawić także wymowę. Również Pacjenci oddychający przez usta mają szansę na odzyskanie prawidłowego toru oddychania przez nos. Możemy powiedzieć, że dzięki ortodoncji możemy mieć zdrowy i piękny uśmiech!

 

Co to jest ortodoncja?

Jest to część stomatologii związana z diagnostyką, leczeniem i zapobieganiem nieregularności położenia zębów, nieprawidłowości zgryzu i zaburzeń rysów twarzy. Nazwa pochodzi od dwóch greckich słów orthos – prosty i odus – ząb.

 

Dziedzina ta zajmuje się więc leczeniem:

  • Stłoczeń zębów – ustawienie zębów na zewnątrz lub od wewnątrz łuku zębowego (foto);
  • Zgryzów otwartych - między zębami górnymi a dolnymi możemy dostrzec prześwit czyli zęby górne nie kontaktują się z zębami dolnymi (foto);
  • Zgryzów głębokich - zębami górne zakrywają zęby dolne powyżej normy. W odcinku przednim prawidłowo zęby górne powinny zakrywać zęby dolne od 1/3 do 1/2 wysokości koron zębów dolnych (foto);
  • Tyłozgryzów - gdy zęby dolne położone są znacząco dotylnie w stosunku do zębów górnych(foto);
  • Przodozgryzów - zęby dolne położone są przed zębami górnymi (foto);
  • Zgryzy krzyżowe – rozpoznawane są gdy którykolwiek z zębów dolnych jest położony na zewnątrz zębów górnych. Prawidłowo wszystkie zęby górne powinny być na zewnątrz dolnych (foto)
  • Zgryzy przewieszone – zęby górne nawisają ,,balkonowato’’ nad zębami dolnymi (foto)
  • Inne: w tym zwiększenie/zmniejszenie powyżej/poniżej normy liczby zębów, zaburzenia ich kształtu czy wielkości;
  • Rozszczepów podniebienia
  • Zaburzeń rozwojowych szczęki lub żuchwy

Jeśli obserwujesz u siebie lub u swojego dziecka chociaż jeden z tych objawów powinieneś zgłosić się na konsultacje ortodontyczną.

Ortodonta

Stomatolog ortodonta zajmuje się profilaktyką i leczeniem wad zgryzu, jak również dysfunkcji szczękowo-twarzowych. Wszelkie działania prowadzone przez tego specjalistę zmierzają do uzyskania prawidłowych stosunków międzyzębowych, zarówno w obrębie jednego łuku, jak i obydwu łuków względem siebie. Leczenie z wykorzystaniem aparatu ortodontycznego może być nie tylko sposobem na uzyskanie równego uśmiechu, ale także na przywrócenie prawidłowych proporcji między dolnym i środkowym odcinkiem twarzy. Zasadniczo nie ma ograniczeń wiekowych dla pacjentów planujących terapię wad zgryzu.

 

Co wchodzi w skład aparatu stałego?

  • zamki - elementy klejone do zębów umocowujące aparat na zębach
  • pierścienie – cementowane na zębach trzonowych wzmacniające utrzymanie aparatu
  • łuki – druty łączące zamki, źródło siły
  • ligatury – gumki mocujące łuk w zamkach

Kto może leczyć się ortodontycznie?

Leczenie ortodontyczne jest możliwe prawie u każdego. Nie ważne czy masz 5 czy 55 lat - jeśli masz zęby, ortodoncja jest zawsze zmianą na lepsze! Z reguły około 30% pacjentów tej specjalizacji ma powyżej 20 lat! Biologiczny mechanizm ruchu zęba jest taki sam u dziecka jak i dorosłego. Zdrowie zębów, dziąseł jak i stan kości, w której osadzone są zęby są najważniejszym czynnikiem decydującym o możliwościach poprawy uśmiechu i zdrowia zębów. Ponieważ u dorosłych jest zakończony etap wzrostu kości twarzy w niektórych przypadkach leczenie jest bardziej skomplikowane, u dzieci dodatkowe techniki umożliwiają kierowanie ruchami zębów jak i wzrostem żuchwy i szczęki. Wielu dorosłych nie decyduje się na konsultację u ortodonty sądząc, że ich leczenie jest niemożliwe, kosztowne, długotrwałe lub uciążliwe.

Nie zawsze jest to prawda. Z nowoczesną ortodoncją często można osiągnąć to co kiedyś było niemożliwe - skrócić czas leczenia, zmniejszyć dyskomfort oraz ponieść mniejsze koszty niż w przeszłości - dzięki czemu możecie mieć Państwo proste zęby i ładny uśmiech szybciej i łatwiej niż kiedykolwiek!

Kiedy zacząć leczenie ortodontyczne?

Jest to jedno z najczęstszych pytań. Najprostsza odpowiedź to "tak wcześnie jak tylko się da, niezależnie od wieku". Chociaż jest to zdanie prawdziwe w większość przypadków nie wymaga aktywnego leczenia do pełnego wyrżnięcia pierwszych siekaczy górnych około 7. i 8. roku życia. Bywa tak, że leczenie nie jest konieczne aż do zastąpienia zębów mlecznych przez zęby stałe. Uważa się, że u dzieci czynnikiem wspomagającym leczenie ortodontyczne jest potencjał wzrostowy, którego modyfikacja umożliwia korektę położenia zębów, jak i kości szczęki lub żuchwy. Dlatego część wad powinno być korygowanych wtedy, kiedy Pacjent najintensywniej rośnie (dziewczynki – 11-12 rok życia, chłopcy – 13-14 rok życia). Jest to tak zwany "złoty standard" w leczeniu po wymianie zębów mlecznych na stałe. W niektórych przypadkach gdy Pacjent zgłosi się do ortodonty za późno, może to dla niego oznaczać gorszy końcowy wynik leczenia, większe koszty, dłuższe i bardziej kompleksowe leczenie oraz większe prawdopodobieństwo ekstrakcji zdrowych zębów stałych.

 

Kiedy powinna odbyć się pierwsza konsultacja ortodontyczna?

Pierwsza konsultacja powinna odbyć się zanim urodzi się dziecko. Porada, jakiej udzieli lekarz ortodonta przyszłej mamie pozwala zmniejszyć możliwość powstania wad zgryzu u dziecka. W miarę jak pojawiają się u dziecka zęby, czyli praktycznie od 6. miesiąca powinna być przeprowadzona profilaktyczna kontrola w myśl zasady „Lepiej zapobiegać niż leczyć”. Tego typu kontrole mają wartość dodaną – dziecko oswaja się z gabinetem stomatologicznym i w przyszłości zminimalizowany jest stres stomatologiczny. Dziecko pozwala na przeprowadzenie zarówno zabiegów profilaktycznych jak i leczniczych w ortodoncji. Z wieloletnich obserwacji i doniesień w piśmiennictwie naukowym można stwierdzić, że u dzieci regularnie przyprowadzanych do stomatologa nie występuje próchnica, a jeżeli już to w sporadycznych przypadkach. Obligatoryjnie ocena warunków zgryzowych powinna być przeprowadzona przez lekarza ortodontę po pojawieniu się pierwszych zębów stałych w wieku 8 – 9 lat.

Wiele wad zgryzu jest związanych z nawykami z dzieciństwa takimi jak ssanie palca, wargi, tłoczenie języka. Jeśli udaje się wyeliminować nawyk przed ukończeniem pierwszej klasy szkoły podstawowej często obserwuje się spontaniczną korektę zgryzu. Jeśli wada nie cofnie się po tym czasie zwykle pozostanie na zawsze bez leczenia u ortodonty. Dlatego ważne jest aby wcześnie zwalczać nawyki przed rozpoczęciem nauki w szkole. Wiele problemów ze zgryzem jest związanych z niedorozwojem szerokości szczęki w stosunku do żuchwy. Bywa to związane (choć nie zawsze) ze zwiększoną częstością infekcji, alergii, niedrożnością górnych dróg oddechowych lub zapaleń ucha środkowego. Pacjenci Ci często oddychają przez usta w nocy, a także w dzień, ponieważ nie mogą oddychać przez nos. Język położony jest wtedy nieprawidłowo na dnie jamy ustnej przez co nie może kształtować prawidłowo szczęki, może natomiast pobudzać wzrost żuchwy lub wychylać zęby dolne. Pogarsza to i tak złą relację szczęki do żuchwy.

Efektem tego jest złe i nieładne ustawienie zębów w zgryzie. Z powodu dostosowania się mięśni policzków do wąskiej szczęki napięcie mięśniowe uniemożliwia lepsze ustawienie się zębów. Wynikiem tego jest niestety pogarszanie się wady wraz ze wzrostem pacjenta. Jeśli pozostawi się tego typu wady nieleczone do 10. roku życia i dłużej zwiększa się szanse, że w pełni satysfakcjonujących wyników leczenia nie da się osiągnąć.

Z drugiej strony przed 10. rokiem życia leczenie tych pacjentów może być łatwiejsze i bardziej efektywne. Ponieważ niedorozwój szerokości szczęki w stosunku do żuchwy może być związany z niedrożnością górnych dróg oddechowych często młody pacjent jest wysyłany przez stomatologa na konsultacje laryngologiczną, aby zapobiec nawracającym infekcjom górnych dróg oddechowych oraz przerostowi migdałków.

Czy poniższy układ pierwszych zębów stałych powinien być powodem zgłoszenie się Pacjenta na konsultację ortodontyczną?

 

Jednym z etapów rozwoju narządu żucia jest okres późnego dzieciństwa, w którym rozpoczyna się wymiana uzębienia mlecznego na stałe. W jamie ustnej dziecka pojawiają się stałe zęby sieczne i pierwsze zęby trzonowe. Zjawiskiem prawidłowym jest występowanie pomiędzy górnymi siekaczami centralnymi przestrzeni określanej jako diastema fizjologiczna oraz szerokie ustawienie tych zębów do przodu i na boki, z czym związane jest popularne określenie tej fazy jako okres ,,brzydkiego kaczątka”. Zostało ono wprowadzone przez B.H.Broadbenta oraz opisane już w 1937 roku. Diastema fizjologiczna ulega spontanicznemu zamknięciu po wyrznięciu się górnych siekaczy bocznych i kłów. W szczęce istnieje zazwyczaj wystarczająca ilość miejsca, aby pomieścić zęby sieczne boczne, w żuchwie natomiast dochodzi do przejściowych, minimalnych stłoczeń uważanych za zjawisko prawidłowe. Pierwsze zęby trzonowe stałe po osiągnięciu płaszczyzny zgryzu tworzą wzajemny układ określany w klasyfikacji Angle'a jako pierwsza klasa lub druga guzkowa. Rozpoczyna się również zmiana kształtu łuków zębowych z półkolistych na eliptyczny w szczęce i paraboliczny w żuchwie. Powyższy układ pierwszych zębów stałych u dziecka w wieku 7-8 lat jest więc normą fizjologiczną i nie powinien budzić obaw. Konsultacja ortodontyczna jest natomiast wskazana na każdym etapie rozwojowym narządu żucia.

 

Jak długo trwa leczenie ortodontyczne?

Chociaż każdy przypadek w ortodoncji jest inny aparaty stałe nosi się zwykle od 1 do 3 lat, aparaty zdejmowalne często są noszone dużo dłużej, a nierzadko bywa, że pacjent po leczeniu aparatem zdejmowalnym leczony jest później aparatami stałymi. Czas leczenia, jak i aparaty użyte w jego trakcie zależą od ciężkości wady, jak i od stopnia współpracy z pacjentem. Pacjenci prawidłowo myjący zęby, omijający lepkie i twarde pokarmy, którzy noszą, zdejmują i zakładają właściwie gumki elastyczne, aparaty dodatkowe (łuki twarzowe i maski twarzowe) i regularnie zgłaszający się na wizyty kontrolne kończą leczenie "o czasie" i z dobrym rezultatem. Na czas leczenia ma również wpływ indywidualna podatność tkanek przyzębia Pacjenta na siły ortodontyczne. Również leczenie połączone z usuwaniem zębów stałych trwa dłużej.

 

Etapy leczenia ortodontycznego:

  1. Wstępne badanie oraz przygotowanie dokumentacji medycznej w celu ustalenia planu leczenia (wyciski diagnostyczne, zdjęcia RTG, zdjęcia cyfrowe zewnątrz i wewnątrzustne).
  2. Ustalenie indywidualnego dla Pacjenta planu leczenia.
  3. Przedstawienie planu leczenia.
  4. Faza aktywna leczenia aparatem ortodontycznym stałym lub zdejmowanym z regularnymi wizytami kontrolnymi
  5. Faza retencyjna czyli utrzymanie osiągniętych efektów za pomocą odpowiednich aparatów retencyjnych.

 

Jakie zdjęcia rentgenowskie powinny być wykonane w celu ustalenia planu leczenia?

W ortodoncji wyróżnia się dwa podstawowe zdjęcia rtg – pantomogram i zdjęcie cefalometryczne boczne. Zdjęcie pantomograficzne pozwala ocenić obecność i położenie zawiązków zębowych, obecność zębów nadliczbowych i zatrzymanych, stopień resorpcji korzeni zębów mlecznych, stadia rozwojowe zębów stałych, wiek zębowy, stan przyzębia i inne. Zdjęcie cefalometryczne boczne przedstawia strukturę kostną wraz z częściami miękkimi twarzy z profilu. Na jego podstawie można uzyskać informacje o pozycji i wielkości podstaw kostnych oraz położeniu zębów. Jest to bardzo cenne zdjęcie ponieważ umożliwia uzyskanie odpowiedzi na pytanie czy istniejąca wada zgryzu ma charakter zębowy czy kostny. Ujawnia ponadto tendencje wzrostowe Pacjenta. Do dodatkowych zdjęć rtg stosowanych w ortodoncji zaliczyć można: zdjęcia zębowe, zdjęcia dłoni i nadgarstka czy zdjęcia stawu skroniowo-żuchwowego. Coraz częściej stosuje się również obrazowanie trójwymiarowe – stożkową tomografię wolumetryczną (CBCT).

 

Co to są wyciski ortodontyczne?

Wyciski ortodontyczne to negatywy łuków zębowych, z których można wykonać model gipsowy czyli replikę jamy ustnej Pacjenta. Wykonuje się go miękką masą alginatową przy użyciu foremek zwanych łyżkami wyciskowymi.

Do czego służą modele gipsowe?

Modele gipsowe służą do planowania leczenia ortodontycznego (modele diagnostyczne), kontroli przebiegu leczenia (modele śródlecznicze), udokumentowania osiągniętych wyników leczenia (modele końcowe) oraz wykonywania aparatów (modele robocze).

Czy Pacjenci uczuleni na nikiel mogą leczyć się ortodontycznie?

Aparaty stałe są dostępne również dla Pacjentów uczulonych na ten pierwiastek. Wykorzystuje się wówczas zamki metalowe pozbawione niklu, pod względem wyglądu niczym nie różniące się od aparatów konwencjonalnych. Alternatywą są również zamki estetyczne porcelanowe lub kryształowe. Dodatkowe elementy takie jak łuki, rurki są także dostępne w wersji bezniklowej i umożliwiają w pełni komfortowy przebieg leczenia. Przed naklejeniem aparatu stałego alergia na nikiel powinna być potwierdzona testem alergicznym wykonanym w poradni alergologicznej.

W jaki sposób zdejmuje się aparat stały?

Po zakończeniu aktywnej fazy leczenia aparatem stałym zamki odkleja się za pomocą specjalnie do tego przeznaczonych kleszczy. Ściśnięcie podstawy zamka powoduje jego odklejenie się od powierzchni zęba. Następnie lekarz ortodonta czyści powierzchnię szkliwa z kleju specjalnymi wiertłami bezpiecznymi dla tkanek twardych zęba. Wskazane jest również wykonanie piaskowania lub wybielania zębów.

 

Dlaczego potrzebna jest retencja po zakończeniu leczenia aparatem stałym?

W ortodoncji aparaty retencyjne, które otrzymuje Pacjent po zakończonym leczeniu aktywnym aparatem stałym mają na celu utrzymanie osiągniętych wyników leczenia. Właściwe ich użytkowanie jest gwarancją trwałości uzyskanych efektów. Wyróżniamy aparaty retencyjne zdejmowane lub przyklejane na stałe po stronie językowej zębów przednich. U jednego Pacjenta możliwe jest stosowanie obu metod retencyjnych. Zasadą jest stosowanie całodobowej retencji przez okres 3-4 miesięcy po zdjęciu aparatu stałego, gdyż w tym okresie dochodzi do przebudowy tkanek przyzębia. Retencja powinna być stosowana przynajmniej przez okres 12 miesięcy. Pacjenci rosnący wymagają stosowania retencji do czasu ukończenia maksymalnego wzrostu, natomiast osoby dorosłe – retencji dożywotniej.

 

Czy aparat stały powoduje powstawanie białych plam na zębach?

Aparaty stałe nie powodują próchnicy jeśli Pacjent dba o higienę jamy ustnej. Białe plamy to odwapnienia, które mogą pojawić się wokół zamków z powodu zalegających resztek pokarmowych. Właściwa cierpliwość Pacjenta oraz precyzja podczas regularnych zabiegów higienicznych zaowocuje nie tylko prostymi zębami po zakończeniu leczenia, ale również ich zdrowym wyglądem.

W jaki sposób należy dbać o higienę po naklejeniu aparatu stałego?

Pacjent powinien myć dokładnie zęby po każdym posiłku. W celu utrzymania właściwej higieny aparatu i zębów należy stosować specjalne, wąskie szczoteczki ortodontyczne. Ich rodzaj oraz wielkość dobiera lekarz ortodonta po naklejeniu aparatu. Pozwalają one na precyzyjne doczyszczenie powierzchni zębów nad i pod zamkiem oraz jego powierzchni bocznych pod łukiem. Oprócz szczoteczek polecane są irygacje wodne, ortodontyczne nici dentystyczne oraz płukanki. Rodzaj pasty i płukanki wybiera Pacjent według własnych preferencji. Na rynku dostępne są pasty i płukanki dedykowane specjalnie Pacjentom z aparatami na zębach. Nie należy zapominać o czyszczeniu aparatów umieszczanych od strony podniebienia. Nie mniej ważne są wizyty kontrolne u lekarza stomatologa co 3-6 miesięcy w trakcie noszenia aparatu oraz profesjonalne oczyszczanie i fluoryzacja.

Czy leczenie aparatem stałym wymaga zmiany nawyków żywieniowych?

Aparat stały nie wpływa na nawyki żywieniowe Pacjenta. Należy jedynie unikać pokarmów słodkich i kleistych, które długo zalegają na składowych częściach aparatu. Niewskazane są napoje gazowane, gdyż zawarty w nich dwutlenek węgla osłabia klej odpowiedzialny na utrzymanie zamków na szkliwie, co pogarsza utrzymanie aparatu i zwiększa ryzyko odklejenia jego elementów. Pacjenci leczeni aparatami estetycznymi nie powinni spożywać pokarmów barwiących – czarna porzeczka, czerwone wino, duża ilość kawy lub herbaty.

Czy po naklejeniu aparatu stałego bolą zęby?

Pacjenci zgłaszają ortodontom występowanie dolegliwości o różnym nasileniu – od bardzo nieznacznych (uczucie ,,pociągania’’) do bólu (głównie przy nagryzaniu). Jeśli pojawia się wrażliwość na nagryzanie należy przez parę pierwszych dni po naklejeniu aparatu stosować miękką dietę. Dolegliwości bólowe mogą pojawić się po ok 4-5 godzinach po naklejeniu aparatu, osiągnąć maksimum po kilkunastu godzinach a następnie będą ulegały systematycznemu zmniejszaniu. Podobne dolegliwości mogą pojawiać się po aktywacji aparatu na wizycie kontrolnej. W przypadku występowania dużego bólu zębów należy o tym poinformować lekarza prowadzącego.

Do czego służy wosk ortodontyczny?

Wosk ortodontyczny stosowany jest w przypadku pojawienia się otarć tkanek miękkich (policzków, warg). Zakleja się nim miejsca powodujące podrażnienia np.: zamek, koniec drutu. Dostępny jest w małych opakowaniach, dzięki czemu można go nosić przy sobie w torebce lub plecaku.

Czy aparat stały można stosować u osób dorosłych?

Współczesna ortodoncja umożliwia leczenia Pacjentów bez ograniczeń wiekowych. U osób dorosłych lub w podeszłym wieku aparat stały umożliwia przygotowanie uzębienia do wykonania uzupełnień protetycznych lub implantologicznych. Z sytuacją taką mamy do czynienia w przypadku braków zębowych, gdy zęby sąsiadujące z luką są do niej nieprawidłowo nachylone. Aparat stały pozwala także na odtworzenie brakującego miejsca pod implant, gdy ząb został usunięty w dużym odstępie czasowym, a luka uległa częściowemu zamknięciu przez przemieszczenie się zębów sąsiednich. Ortodoncja stanowi wówczas ważną część leczenia interdyscyplinarnego.

Czy leczenie ortodontyczne można podejmować u Pacjentów z problemami z przyzębiem?

Nie ma przeciwwskazań do leczenia Pacjentów z problemami periodontologicznymi i utratą podparcia kostnego jeśli tylko choroba nie jest aktywna, a Pacjent jest pod stałą opieką lekarza periodontologa. W zaawansowanych przypadkach może być wskazana wcześniejsza odbudowa podłoża kostnego (augmentacja kości) lub chirurgiczna korekta dziąseł. Pacjent periodontologiczny powinien kłaść szczególny nacisk na utrzymanie idealnej higieny jamy ustnej oraz przestrzegać harmonogramu periodontologicznych wizyt kontrolnych.